Αδρανοποίηση
με άζωτο.

Γιατί το οξυγόνο είναι πρόβλημα

Το ελαιόλαδο, όπως το κρασί και πολλά άλλα τρόφιμα, οξειδώνεται σε επαφή με το οξυγόνο: με τον καιρό χάνει αρώματα και ποιότητα. Μέσα σε μια δεξαμενή το οξυγόνο βρίσκεται στον κενό χώρο πάνω από το προϊόν, και ο χώρος αυτός μεταβάλλεται συνεχώς: κάθε φορά που γίνεται εκκένωση, μπαίνει αέρας και παίρνει τη θέση του προϊόντος που βγήκε.

Τι είναι το άζωτο

Το άζωτο είναι το πιο άφθονο αέριο στον αέρα που αναπνέουμε. Είναι αδρανές: δεν αντιδρά με το ελαιόλαδο και δεν αλλάζει ούτε τη γεύση ούτε το άρωμά του. Γι' αυτό χρησιμοποιείται για να γεμίζει τον κενό χώρο των δεξαμενών στη θέση του αέρα.

Πώς λειτουργεί σε μια εγκατάσταση

Στις δεξαμενές μας το άζωτο μπαίνει από τον λαιμό της ανθρωποθυρίδας οροφής: μια καμπύλη με ταυ φέρει από τη μία πλευρά τη βαλβίδα ασφαλείας υπερπίεσης – υποπίεσης (εκτόνωσης πίεσης και ανακούφισης κενού) και από την άλλη την ουρά (ρακόρ) για μάνικα ή την απευθείας σύνδεση με τις ανοξείδωτες σωληνώσεις. Η λειτουργία ακολουθεί την κίνηση του προϊόντος:

• Κατά την πλήρωση το προϊόν μπαίνει και η στάθμη ανεβαίνει· το αέριο του κενού χώρου βγαίνει από τον εξαερισμό.
• Κατά την εκκένωση το προϊόν βγαίνει και το άζωτο μπαίνει από τη γραμμή στην κορυφή για να πάρει τη θέση του, αντί για αέρα.
• Όταν η δεξαμενή δεν λειτουργεί ο κενός χώρος παραμένει γεμάτος άζωτο.

Το κινούμενο σχέδιο της ολοκληρωμένης εγκατάστασης δείχνει τις τέσσερις φάσεις: πλήρωση, έλεγχο θερμοκρασίας, εκκένωση και πλύση.

Πώς αδρανοποιείται μια δεξαμενή

Η συμβουλή μας είναι απλή: η δεξαμενή γεμίζει σχεδόν μέχρι την κορυφή της οροφής, ώστε χωρίς λάδι να μένει μόνο ο όγκος του λαιμού της ανθρωποθυρίδας. Ο χώρος που πρέπει να αδρανοποιηθεί είναι ελάχιστος, και χρειάζεται ελάχιστο άζωτο.

Από εκεί και πέρα το ελαιόλαδο το προστατεύει το άζωτο: σε κάθε εκκένωση μπαίνει στη θέση του προϊόντος και ο κενός χώρος παραμένει αδρανοποιημένος. Αν χρειάζεται ενεργή απομάκρυνση του οξυγόνου (purging) από αυτόν τον μικρό όγκο, με διοχέτευση αζώτου μέχρι να πέσει το οξυγόνο, το άζωτο πρέπει να μπαίνει από τη μία πλευρά και να βγαίνει από την άλλη: γι' αυτό συνδεόμαστε σε δύο αντιδιαμετρικά σημεία του λαιμού της ανθρωποθυρίδας. Το προβλέπουμε ανάλογα με το πώς σκοπεύει ο πελάτης να χρησιμοποιεί το άζωτο. Το αποτέλεσμα ελέγχεται με αναλυτή οξυγόνου, και σε κάθε περίπτωση το οξυγόνο δεν πέφτει κάτω από την περιεκτικότητα του ίδιου του αζώτου σε οξυγόνο: γι' αυτό μετράει και η καθαρότητα αζώτου που δίνει η γεννήτρια.

Οι δεξαμενές πρέπει λοιπόν να διαστασιολογούνται με βάση τους πραγματικούς όγκους. Αν σε μια δεξαμενή για 30.000 kg βάλετε 15.000 kg ελαιολάδου, ο κενός χώρος είναι η μισή δεξαμενή: το άζωτο μπαίνει και βγαίνει στο πάνω μέρος, και κοντά στο λάδι μένει αέρας που δεν μπορεί να απομακρυνθεί. Είναι προτιμότερες περισσότερες δεξαμενές με τη σωστή χωρητικότητα, που διατηρούνται γεμάτες, από λίγες μεγάλες μισογεμάτες: είναι από τα πρώτα πράγματα που εξετάζουμε όταν μελετάμε ένα σύνολο δεξαμενών.

Η βαλβίδα ασφαλείας

Στην οροφή των αδρανοποιημένων δεξαμενών τοποθετούμε βαλβίδα ασφαλείας υπερπίεσης – υποπίεσης για άζωτο, από ανοξείδωτο χάλυβα κατάλληλο για τρόφιμα: προστατεύει τη δεξαμενή τόσο από την υπερπίεση κατά την πλήρωση όσο και από την υποπίεση κατά την εκκένωση. Στις δεξαμενές χωρίς άζωτο υπάρχει βαλβίδα εξαέρωσης. Και στις δύο περιπτώσεις η βαλβίδα διαστασιολογείται με βάση τη χωρητικότητα της δεξαμενής και τις παροχές πλήρωσης και εκκένωσης των αντλιών.

Γεννήτρια αζώτου ή φιάλες

Το άζωτο μπορεί να προέρχεται από φιάλες ή να παράγεται επί τόπου με γεννήτρια, που το διαχωρίζει από τον αέρα. Σε μια εγκατάσταση με πολλές δεξαμενές η γεννήτρια σας γλιτώνει από τη συνεχή αλλαγή φιαλών και εξασφαλίζει ότι το άζωτο είναι πάντα διαθέσιμο. Τη διαστασιολογούμε με βάση την ποσότητα ελαιολάδου που αποθηκεύεται, τις μέσες διακινήσεις και τη χρήση του αζώτου, και την παραδίδουμε με δοχείο αποθήκευσης αζώτου σε ανοξείδωτη βάση (skid). Η γεννήτρια, οι γραμμές και οι συνδέσεις με τις δεξαμενές αποτελούν μέρος των ολοκληρωμένων εγκαταστάσεών μας.

Ασφάλεια

Το άζωτο δεν είναι τοξικό, αλλά σε κλειστό χώρο εκτοπίζει το οξυγόνο. Γι' αυτό δεν μπαίνει ποτέ κανείς σε αδρανοποιημένη δεξαμενή αν δεν έχει πρώτα αεριστεί και χωρίς να τηρούνται οι διαδικασίες για εργασία σε περιορισμένους χώρους. Γι' αυτό και η πλύση σε κλειστό κύκλωμα με σφαίρα πλύσης, που δεν απαιτεί είσοδο στη δεξαμενή, είναι μια πρακτική λύση.